View Colofon
Original text "Un vuiet" written in RO by Lavinia Braniște,
Other translations
Proofread

Stefanie Liebreks

Published in edition #2 2019-2023

Een suizen

Translated from RO to NL by Charlotte van Rooden
Written in RO by Lavinia Braniște

Tijdens het laatste gedeelte van de reis had hij door het smerige raam van de trein de randen van de hemel gezien. Hij kwam een stukje overeind om ook aan de andere kant van de coupé te kijken en kwam daardoor in de buurt van de slapende man wiens gezicht achter het gordijn verborgen ging en die zijn rechterhand ferm op een kleine reistas op de stoel naast hem hield. Ja, door het raam aan zijn kant was hetzelfde te zien. Een compacte, paarsblauwe strook in een vlak evenwijdig aan een uitgestrekt veld vol met uitgedroogde graspollen. En aan de rand daarvan een helder lichtblauw, als een verre zee die tussen hemel en aarde hing.

Ergens boven de paarsblauwe strook stond de zon.

Toen hij overeind kwam, merkte hij opeens dat er drukte ontstond in de coupé, iedereen dacht dat hij zich klaarmaakte om uit te stappen waarop zij ook allemaal – alsof ze een teken hadden gekregen – opstonden om hun bagage uit het rek te pakken, zich aan te kleden, hun jas dicht te knopen.

Hij ging weer op zijn plaats zitten en keek op zijn telefoon. Drie gemiste oproepen van zijn vader en een spraakbericht: ‘Bogdan, wat ik je wilde vragen…’

Hij vroeg hem opnieuw of hij honderd lei kon lenen, het inschrijfgeld voor een viswedstrijd.

Zijn cardioloog had hem aangeraden te gaan vissen.

Thuis, in zijn tuin, was hij wel in de open lucht, maar het was hem niet aangeraden vanwege de lucht, maar vanwege de rust.

De cardioloog had geen idee hoe rustig het bij hen was.

Bogdan had toegezegd dat hij bij zijn ouders zou langskomen op de terugweg van Boekarest. Ze woonden heel dicht bij het station. Hij moest op de telefoon van zijn vader de app voor de bewakingscamera in de tuin herinstalleren.

Toen hij uit de trein stapte, keek hij nog eens naar de randen van de hemel, maar hij zag ze niet meer en hij voelde zich opeens in het nauw gedreven, geplet door de inmiddels zwarte strook die direct tegen het dak van het station aan leek te hangen.

Hij slenterde door de wijk waar hij was opgegroeid en kwam langs de verlaten melkfabriek waar altijd een zware geur van vanille hing, omdat er ergens in de ruïne – niemand weet achter welk van de ondoorzichtige ramen – een verroeste deur was met daarachter een ‘laboratorium’ voor zoetigheden. Dat moest wel zo zijn gezien de eeuwig rondwarende zoete geur en de net zo eeuwige rondwarende roedel honden die waarschijnlijk al hun hele leven op biscuitjes teerden. Een veel te grote roedel om alleen een laboratorium voor zoetigheden te bewaken.

Bogdan was in Boekarest bij een beurs voor bedrijfswagens geweest om een paar voertuigen voor het vervoeren van levende varkens te bekijken. Hij was dierenarts op een boerderij in het district en hij wilde zichzelf al een paar jaar van het juk bevrijden, zoals hij het zelf zei, oftewel: voor zichzelf beginnen. Hij zou graag leidinggeven over een klein bedrijf waar hij niet langer direct met dieren hoefde te werken en waarvoor hij wel de specialistische kennis kon gebruiken die hij had opgepikt in de twaalf jaar dat hij al in dienst was bij een van de grootste veeteeltbedrijven van het land.

Maar de situatie was onzeker door de varkenspest die grote paniek had veroorzaakt bij de boeren tot aan de dorpelingen die ook allemaal in hun tuin een varken hielden en dat nu uit wanhoop slachtten.

Zo kwam het dat de beurs waar hij zo’n vier maanden op had gewacht en waar hij toch maar naartoe was gegaan, hem nu als een grap voorkwam. Zijn aanwezigheid daar was een grap. Ook in een wereld zonder ziektes zou het voor hem zo goed als onmogelijk zijn geweest een lening te krijgen voor de aanschaf van een bedrijfswagen.

Hij was moe en bezorgd en dat gedoe van zijn vader met zijn visvijvers was irritant. Zo ontzettend veel vroeg de oude man niet van hem, zo af en toe honderd lei, maar wel deed hij dat om onduidelijke redenen altijd stiekem, achter de rug van zijn moeder.

Toen hij voor de poort stond, constateerde Bogdan dat de sleutel niet meer aan zijn bos zat. Hij wist nog wel wanneer hij hem eraf had gehaald, maar niet wat hij ermee had gedaan. Hij belde aan, tuurde door de poort en zag zijn moeder onmiddellijk de deur uit schieten en in zijn richting rennen. De dikke pluchen kamerjas die ze altijd aanschoot als ze de tuin in moest, hing open.

‘Ren niet zo, ik word zenuwachtig van je!’ schreeuwde hij tegen de groene ijzeren poort.

Zijn moeder deed blij open.

‘Waren jullie vergeten dat ik kwam?’

‘Hoe zou ik dat kunnen vergeten?’ zei ze.

‘Ik heb toch al eerder gezegd dat je niet zo moet rennen? Ik kan wel even wachten, er staat niets in de fik.’

‘Heb je dan geen sleutel?’ vroeg ze.

‘Die ben ik vergeten.’

Zijn moeder nam hem in haar armen, hield hem heel stevig vast en sloot haar ogen. Ze was maar klein en kwam bij hem niet hoger dan tot zijn borst, en hij liet zijn hoofd hangen en keek naar het witte, dunne haar van zijn moeder, waar een frisse shampoogeur uit opsteeg.

‘Goed, laat me maar weer los,’ zei hij.

‘Hoezo?’ klonk de gesmoorde stem van zijn moeder vanuit zijn winterjas.

Het was maart en koud.

Bogdan glimlachte en liet haar nog even zo staan.

Hij was al lang niet meer bij hen langs geweest, hoewel hij in dezelfde stad woonde.

Zijn vader kwam weleens op bezoek, maar zijn moeder was in de afgelopen twee jaar niet één keer gekomen, sinds hij met Alina was getrouwd.

‘Waar is papa?’ vroeg hij. ‘Ik kan niet lang blijven.’

‘Ik denk dat hij in de sportschool is, bij Mircea,’ zei ze.

*

Gekleed in een dik trainingspak en een jas en met een muts op zijn hoofd was Grigore op zijn favoriete bankje gaan zitten met zicht op de Donau. Er stond een stevige wind en hij vond het heerlijk met zijn ogen dicht de loopplank te horen kraken. Verderop klonken metaalachtige geluiden van de scheepswerf. Het gekrijs van de meeuwen en de golven waren ook goed te horen.

Daar klonk alles perfect, alleen op dat bankje. Het was het laatste in een rij op de weg langs het water, de andere stonden hoger, verder stroomopwaarts tot aan het verlaten zwembad in een buurt met rommelige terrasjes waar desalniettemin wat van de drukte uit de stad op af kwam. Vooral jongeren op skates en mensen die hun hond uitlieten.

Elke week ging hij bij Mircea langs, zijn jeugdvriend, een bokstrainer van de sportschool dicht bij de promenade langs de waterkant. Hij werkte er als vrijwilliger met een stel kinderen.

Mircea was achtenzestig. Grigore werd binnenkort zeventig.

Als er een beetje wind stond – en daar langs de oever stond meestal lekker stevige wind – liep Grigore naar beneden over de smalle geplaveide straat richting het gebouwtje van de havenmeester, dat lange tijd een bouwval was geweest, vervolgens na renovatie een casino had gehuisvest en nu afgesloten was. Hij liep langs een met plastic bloemen versierd kruis met ertegenover een waterpomp die vreemd genoeg altijd werkte. Als er niemand was die hem kon zien, sloeg hij enthousiast een kruis en dronk uit het kraantje, alsof het water gezegend was.

Sinds hij op leeftijd was, vermeed Grigore andere mensen.

Hij had een hele waaier aan gebaren die hij stiekem maakte. Het waren piepkleine, onbeduidende dingen en juist daarom leken ze gemakkelijk te verbergen, maar het waren er inmiddels wel een hele hoop.

Hij wilde niet dat men dacht dat hij te zachtaardig geworden was.

In zijn jeugd was hij moedig geweest, maar zijn moed kende grenzen, was al snel verbruikt.

Hij was niet gelovig, al voelde hij wel een emotie wanneer hij een kruis passeerde. Een soort eerbied voor iets wat groter was dan hijzelf, een kracht die zich op een goede dag aan hem zou openbaren in de vorm van een wervelwind die hem de lucht in zou trekken. Zo stelde hij zich de dood voor. Als een wervelende en angstaanjagende verheffing, maar desalniettemin een verheffing, geen teraardebestelling. Een verstuiving in het licht, geen ontbinding in het duister.

Af en toe hoorde hij een suizen. Soms alleen in zijn rechter, soms in beide oren. Hij hoorde het al zijn hele leven, het liet hem zo nu en dan met rust en kwam in vlagen terug. Hij hoorde het ’s avonds het hardst, voor het slapengaan, als hij in bed ging liggen, het licht uitdeed en het zo stil was dat het suizen zijn hoofd overspoelde. Meestal was het een industrieel, monotoon gebrom, als een koor van enorme, logge apparaten die hun werk staan te doen. Op andere momenten was het eerder het ruisen van een krachtige stroom, iets haastigs en gevaarlijks met de kracht onherstelbare schade aan te richten. De kracht iets in zijn hoofd kapot te maken.

Het geluid was sinds een paar weken terug en hoe meer hij eraan dacht, hoe sterker het werd. Als hij wakker werd, hield hij instinctief zijn oren al bedekt met een kussen of met zijn handen, maar hij wist dat het niet van buiten kwam en dat hij door tegen zijn oren aan te drukken niets anders deed dan de keel dichtknijpen van het monster dat steeds harder brulde.

Hij is er nooit mee naar de dokter geweest.

Er waren ergere dingen in de wereld.

Hij had in zijn jonge jaren nogal wat klappen tegen zijn hoofd gehad, daar moest je wel iets aan overhouden.

Daar op de oever van de Donau vond hij rust en was er tegelijkertijd genoeg geluid dat hij niet langer het binnenste van zijn hoofd hoefde te horen. Daar hield hij van.

‘Pap, waarom ben je de deur uit, ik had toch gezegd dat ik zou komen?’ vroeg Bogdan.

‘Ik wist niet meer hoe laat je kwam,’ zei hij paniekerig. ‘Wacht op me! Wacht op me!’

‘Laat maar, je hoeft je niet te haasten,’ zei zijn zoon. ‘Ik laat het geld hier liggen, je weet wel waar. Bij het hondje. En ik kom een andere keer voor je telefoon. Sta je op een boot? Waar ben je?’

‘Het waait,’ zei Grigore. ‘Waarom wacht je niet op me?’ vroeg hij teleurgesteld.

‘Pap, ik ben moe.’

Grigore zei niets.

‘Geloof je dat ik moe ben?’ vroeg Bogdan.

En Grigore zei ja, hij geloofde hem.

*

De Traianstraat liep van het Traianplein tot aan de Donau. Hij was een paar honderd meter lang, geen lange straat, maar aan de ene kant zag hij er heel anders uit dan aan de andere kant. Hij begon in het centrum en aan het hooggelegen einde stonden een paar oude, mooie gebouwen die recentelijk nog gerenoveerd waren, waardoor ze er netjes uitzagen. Alleen was het herstel in deze stad nooit van lange duur, de verf begon alweer af te bladderen. Voordat ze erin zouden slagen de hele straat te renoveren, brokkelden er waarschijnlijk aan het hooggelegen eind van de straat alweer stukjes van de gevel af. Hier kon het verval niet worden gemaskeerd.

De hooggelegen gebouwen waren het eigendom van niet langer bestaande instituties en hoewel ze er mooi uitzagen stonden ze leeg. Ernaast stonden een paar fatsoenlijke panden, maar vlak daarna liep je een afgetakeld deel van de straat in met vervallen huizen zonder voorzieningen, en kavels vol afval. Aan het kopse eind van de straat stond een hoog, communistisch en ongebruikt gebouw dat het hele stadsgezicht uit balans bracht.

Als je verder liep, kwam je langs het kruis met het kraantje en nog iets lager lag de Donau, die altijd met een duizelingwekkende snelheid stroomde, van rechts naar links, hoewel je bij de aanblik van de omgeving zou verwachten dat hij andersom stroomde.

De Donau zoals je hem ziet na er een tijdje ver vandaan te zijn geweest verwart kortstondig je ruimtelijke waarneming. Hij stroomt andersom. En hij stroomt bizar snel voor die verstarde plaats waar hij zich aan je toont.

De boksschool waar Mircea lesgaf aan zijn leerlingen was in dat vervallen deel van de straat en zat op de begane grond van een pand met twee verdiepingen. Recht boven de dubbele deur met tralies was een balkon dat met al zijn lagen in het zicht leek op een afgesneden tafelblad, waar brokken uitvielen en waaruit tussen de bakstenen door een roodachtig stof verstoof. Uit de vloer van het balkon groeide een dun, jong boompje. Hoewel de ruimte boven de boksschool bewoond was, vond blijkbaar niemand het nodig dat eruit te trekken. Het leek een albizia.

Elke keer wanneer hij Mircea ging bezoeken, stapte Valer bij de halte voor hotel Traian uit bus 4, waarna hij te voet de Traian af liep. Hij voelde het briesje dat van de vooralsnog onzichtbare rivier kwam al en liep met zijn blik op de stoep gericht de straat af. Hij droomde met open ogen hoe het zou zijn als deze straat zijn naam zou dragen.

Het was zijn vurige wens dat er een straat in de stad was die naar hem werd vernoemd. Hij had het dik verdiend.

Hij keek naar de bordjes op de gebouwen en hij hoefde niet eens zijn ogen te sluiten om daar iets anders te zien staan: ‘Valer Pataki, bokser’. Of: ‘Valer Pataki, bokskampioen.’ of: ‘Valer Pataki (1952- ), kampioen boksen.’ Nee, zonder zijn geboortejaar, anders zou er onmiddellijk een sterftejaar worden verwacht. De zwarte engel hoefde niet gelokt te worden, dacht hij, hoefde niet aan hem herinnerd te worden.

Nu zette er zich echter, terwijl hij de Traian af liep richting de trainingszaal, een nieuw idee in zijn hoofd vast: ‘Valer Pataki, bokser en schrijver.’

Zijn memoires waren bijna klaar. Een week later zou hij ze gaan ophalen bij de drukker. Hij wilde een grandioze boekpresentatie organiseren in een restaurant in de stad. Hij zou uit het hele land de voormalige boksers van zijn generatie uitnodigen, boeken signeren, de pers uitnodigen en een presentatiegala organiseren voor de junioren. Daarvoor moest hij met Mircea praten.

Deze presentatie was al een paar jaar zijn grootste droom en hij was goed op weg hem nu te vervullen. Hij had er al een van zijn stukken grond op het platteland voor verkocht.

More by Charlotte van Rooden

De trilogie van het verloren geslacht

Bij het huis van tante Nicoleta stond een grote groep mensen voor de deur die gekomen waren om ome Titi op zijn laatste reis te vergezellen, ome Titi die, hoewel hij wel een borrel lustte, een man was op wie je kon bouwen, een levensgenieter, tot verdriet van zijn vrouw, jongelui, je weet nooit wat God voor je in petto heeft, maar kijk nou toch hoe zijn vrouw hem heeft verzorgd, de hele dag hield ze een koud kompres op zijn voorhoofd, en ze sleepte hem mee naar alle mogelijke artsen, en kijk ook nu, met wat voor eerbetoon ze hem ten grave draagt, kijk naar die doodskist uit prachtig hout, ...
Translated from RO to NL by Charlotte van Rooden
Written in RO by Cristina Vremes

Sonia steekt haar hand op

Hier zijn de mensen zeer achterdochtig. Maar of ze elders wel met open armen was ontvangen, dat zou Sonia niet durven zeggen. De mensen uit zíjn geboortestreek. Die tot het andere kamp behoren. In haar eigen omgeving kent ze geen stellen van eerdere generaties die vrienden en geen vijanden van elkaar zijn, zelfs als ze al een eeuwigheid samen zijn. Er zullen ook wel ergens paren zijn die voor het leven (en daarna) vrienden zijn, maar dat zijn er niet veel, dat zijn enorme mazzelaars en die zijn goed verstopt. En dan weet je, als jong iemand die om zich heen kijkt, vrijwel zeker dat jouw allerl...
Translated from RO to NL by Charlotte van Rooden
Written in RO by Lavinia Braniște

De reünie

Genoeg! Ik heb mijn koffer gepakt, het pak in zijn hoes, de schoenlepel erbij, en mijn sleutel ingeleverd. Het is zes uur rijden naar huis, maar de terugweg is altijd korter. Ik draai het raam open en met mijn hoofd in de frisse lucht rijd ik steeds sneller de hoofdweg van de stad af. De lucht, koel door het avondlijke tijdstip en de snelheid, scheert langs mijn wangen en doet me denken aan de ruwheid van de sponsjes die ze gebruiken bij het afschminken. Ik heb een gevoelige huid en kan niet goed tegen de behandeling die nieuwslezers moeten ondergaan om niet als een glimmend spook op het scher...
Translated from RO to NL by Charlotte van Rooden
Written in RO by Alexandru Potcoavă

Een paar verdwaalde minuten

De dag begint eerder dan ik had gedacht. Ik had de wekker gezet om vier voor zes. Daar had ik verschillende redenen voor. Ik wilde tijd hebben voor mijn vroegeochtendmeditatie en ook om dertig minuten te kunnen wachten zodat de pil die mijn schildklierfunctie verbetert al begint te werken voor mijn kopje koffie en ik daarna kan beginnen aan een reeks oefeningen die de vetverbranding aanzwengelen doordat ik mijn spieren aanspan met behulp van niets meer dan mijn eigen gewicht, zonder dat ik in de tussentijd vergeet de boiler aan te zetten aangezien het zo’n vier uur duurt om het water op te w...
Translated from RO to NL by Charlotte van Rooden
Written in RO by Cristina Vremes
More in NL

Een bom in de nacht die de bergen verlicht

Mijn vingers, gezwollen van hard werk en ouderdom, schuren over mijn wangen telkens wanneer ik de tranen droog die blijven stromen. Ik ben ervan overtuigd dat de zee eindeloos is en begrijp niet hoe het kan dat ik steeds opnieuw door een golf van verdriet overvallen word terwijl ik al dood ben vanbinnen. Is er dan geen rust na het einde van alles? De zee heb ik nog nooit gezien, maar ik weet hoe men wegen baant. Water is ongrijpbaar, gaat altijd waar het wil, maar ik kan het langs geulen leiden en zijn koppigheid in mijn voordeel laten werken, voor het me weer door de vingers glipt om de die...
Translated from PT to NL by Finne Anthonissen
Written in PT by Daniela Costa

De zuiveringsinstallatie

Ze stond voor een stel containers en wreef in haar koude handen. In de verte schoten twee aalscholvers voorbij boven de rivier. Na een tijdje begon ze om zich heen te kijken en het sms’je te controleren dat ze gisteren ontvangen had. ‘Hoi Petra, waterzuiveringsactie morgen om 8 uur. Verzamelen voor de brug bij de containers. A.’ Ze las het nog driemaal door tot het scherm doofde. De oude en de nieuwe zuiveringsinstallaties die onderling het afval verdeelden dat wordt aangevoerd uit de hele stad, stonden achter elkaar op het eiland als heersers van de rivier. Terwijl de oude met cilindervormig...
Translated from CZ to NL by Annette Manni
Written in CZ by Anna Háblová

Ik wil geen hond zijn

Liefdesverdriet termineren, typ ik. Dit moet nu stoppen. Ik zie verhalen van mensen, ik wil geen verhalen, ik wil oplossingen, geen compassie. Transformatie, typ ik. Google zegt dat je transformatie in de wiskunde en in de genetica hebt. Ik kies voor de tweede en maak daarmee mijn eerste keuze. Ik ben moe van dit lichaam dat al door te veel mensen is gekust, dat misschien wel verpest is, ik ben er roekeloos mee omgegaan, te vrijblijvend, het moet weg en anders en beter. Genetische transformatie. Sapkuur blinkt in mijn scherm. Transformeer in een nieuwe versie van jezelf. Een weckpot gevuld met...
Written in NL by Alma Mathijsen

Alle dieren van het veld

Zoals gewoonlijk werd ze die ochtend hongerig wakker. Het gekwaak van de eenden die over het dak fladderden trilde door in de muren van de slaapkamer en het meisje ging rechtop in bed zitten. De eenden waren van ver naar het huis van oma komen vliegen, misschien wel van een ander continent. Van de ene op de andere dag hoefde ze niet meer naar school en werd ze naar daar gestuurd, naar haar oma, die naast een meer woonde, kilometers van het dichtstbijzijnde dorp. Het kon niemand iets schelen. Haar ouders wilden meer tijd voor elkaar, of hadden het druk met werk, daar in de stad, dat was niet he...
Translated from ES to NL by Joep Harmsen
Written in ES by Adriana Murad Konings

Het eiland

Nog altijd weet ik niet waar ik op de eilanden naar zocht. Ik weet alleen wat ik heb achtergelaten. Het land dat mijn paspoort heeft verstrekt. De vrouw die me ter wereld heeft gebracht. Spullen die voor geld te koop waren. Een wereld die ik niet in staat was te veranderen. Het zeewater was warm. In de avond glinsterden de golven van het oplichtende plankton. Na jaren reizen verwarde ik de havens tussen de palmen waar ik op de boot stapte. Ik verwarde de namen van de eilanden die begonnen met ko en nusa. Ik verwarde de donkere ogen en de kleurrijke kleding van de andere passagiers. Toch kwam ...
Translated from PL to NL by Charlotte Pothuizen
Written in PL by Urszula Jabłońska

Doodsmeisje

Stremming. Zelfmoord door verwurging is betrekkelijk zeldzaam. De strop wordt in de regel meerdere malen om de nek gewikkeld en soms bevindt zich eronder een zacht voorwerp. Door de prikkeling van de nervus vagus en het afknellen van de halsslagaders tijdens de wurging wordt de bloedstroom naar de hersenen belemmerd en worden de luchtwegen afgesloten. Maar gewoonlijk wordt niet het gehele strottenhoofd afgesloten en daarom duurt het overlijdensproces langer dan bij verstikking door ophanging, als het tenminste niet enkel blijft bij verlies van bewustzijn en het losraken van de strop. Zelfmo...
Translated from CZ to NL by Annette Manni
Written in CZ by Lucie Faulerová