View Colofon
Original text "Reuniunea" written in RO by Alexandru Potcoavă,
Other translations
Proofread

Marta Pustuła

Published in edition #2 2019-2023

Spotkanie po latach

Translated from RO to PL by Olga Bartosiewicz-Nikolaev
Written in RO by Alexandru Potcoavă

Gotowe. Zabrałem bagaż, garnitur w pokrowcu, łyżkę do butów i oddałem klucz. Do domu mam sześć godzin jazdy samochodem, ale droga powrotna trwa krócej. Opuszczam szybę i z głową wystawioną przez okno przemierzam coraz szybciej główny bulwar miasta. Ostudzone przez wieczór i prędkość powietrze smaga mi policzki, przywodząc na myśl szorstkość gąbki do demakijażu. Mam wrażliwą cerę i nie znoszę zabiegów, którym są poddawani prezenterzy wiadomości, by nie wyglądali na ekranie jak księżyc w pełni – aplikuje się im na twarz warstwę pudru, która jest później zeskrobywana tymi kosmatymi gąbkami. Kiedy mam już dosyć zimnego wiatru, zamykam okno i dociskam mocniej pedał gazu. Droga jest pusta. Mogłem wyjechać o świcie i prowadzić na kacu albo zostać jeszcze jedną noc, ale wtedy nie poszedłbym w poniedziałek do pracy, a to by była rzecz wielce niepożądana, zważywszy na to, jak ciężko pracowałem, żeby zostać prezenterem, i jak łatwo można kogoś zastąpić: koledzy i koleżanki po fachu, którzy spędzają urlop w studiu, tylko czyhają, żeby odebrać ci pierwszy plan. Fakt, że wziąłem sobie wolne w weekend, musiał im się wydać czystą arogancją i nawet czuję się winny, że zniknąłem na całe dwa dni. Na co mi przyszło! A może byłem taki już w szkole, kiedy ściskało mnie w żołądku na samą myśl, że mógłbym uciec z lekcji, i zazdrościłem Marcusowi, największemu łobuzowi w klasie, którego nawet znikanie na całe dnie nie przyprawiało o mdłości. I proszę, jemu też się powiodło. Wiceburmistrz i na dodatek żonaty. Tja, powiedziałem do siebie i wcisnąłem gaz do dechy. Prawda jest taka, że moja historia zamieniłaby się w news, gdybym po drodze nadział się na jakiś mur. Słyszę już nawet swoją szefową z wiadomości pytającą w redakcji jak za każdym razem, kiedy ogłaszany jest jakiś wypadek: „Ścierwa są?”, „Tak, jedno”. „Tylko jedno? Okej, wepchnij je do dziennika o siedemnastej, gdzieś w środek”. „Ale tu chodzi o naszego kolegę”. „W takim razie wciśniemy go na dziewiętnastą, na otwarcie”. I w taki sposób stałbym się newsem, prezentowanym przez mojego następcę, który z trudem ukrywałby zadowolenie, ledwie się powstrzymując od uśmiechu. Fakt, że uczestniczyłem w spotkaniu z okazji dziesięciu lat od ukończenia liceum i że mogłem znowu zobaczyć Marcusa, jest mniej interesujący dla mojej szefowej i szerokiej publiczności niż wiadomość, że jakiś człowiek został pogryziony przez psa.

Spotkanie odbyło się w sobotę, o dziesiątej rano. W piątek wieczorem, po emisji programu i szybkim demakijażu, ruszyłem w drogę w środku nocy. Około piątej rano dojechałem do miasta mojego dzieciństwa i wczesnej młodości. Przemierzyłem kasztanową aleję, która dzieli miejscowość na dwie części, bo za dnia staje się fragmentem trasy europejskiej, która raczej przecina wspólnotę, niż ją łączy za pomocą kilku przejść dla pieszych, i zatrzymałem się w jedynym hotelu, który zasługiwał na swoje trzy gwiazdki.

Wszedłem do pokoju, wziąłem prysznic, włączyłem telewizor i od razu zasnąłem. Po dwóch godzinach byłem już na nogach i postanowiłem wstąpić do mamy, której nie uprzedziłem o przyjeździe. Lepiej ją zaskoczyć, żeby nie miała czasu się denerwować – potem szybko sobie pójdę i dam jej spokój. Tato umarł dawno temu, znam go tylko ze zdjęć, a mama zrobiła z naszego mieszkania mauzoleum. Siedzi w nim przy zaciągniętych zasłonach, żeby przypadkiem zdjęcia na ścianach nie wyblakły od słońca, i przy zamkniętych oknach, żeby do środka nie wpadał kurz z ulicy. Zastanawiam się, jakim powietrzem oddycha? Powietrzem, które wpada ukradkiem z korytarza, kiedy otwiera i zamyka drzwi, wychodząc na targ? Stanąłem na progu i zapukałem.

– Wejdź” – powiedziała mama, nie przytulając mnie i nie całując, to nie leży w jej naturze, tak jak ja nie potrafię mówić do niej per ty.

Zdjąłem buty i poszedłem do pokoju dziennego, gdzie w telewizji leciał program konkurencyjnej stacji. Usiadłem ostrożnie – wiem, jak ważna jest dla mojej matki kanapa, na której zostałem poczęty. Możliwe, że od tamtej chwili moi rodzice kochali się tylko na podłodze albo na stojąco. Albo w ogóle. Bo łóżko w sypialni było do spania, strzeżone przez obraz z Najświętszą Panienką, kanapa też była do spania, przynajmniej od momentu moich narodzin do czasu mojej pierwszej dziewczyny. Nie wiem, czy mama domyślała się, że niekiedy przyprowadzałem do domu laski – nie pytała mnie o to, a ja nic nie mówiłem. Uważałem jednak, żeby koleżanki nie były wyperfumowane, a po wszystkim zbierałem ich włosy z poduszki i parkietu. O siedemnastej, kiedy mama wracała z pracy – a nigdy, w całej jej karierze księgowej w fabryce cementu nie zdarzyło się, żeby przyszła wcześniej – wszystko było pico bello. I tak sobie żyłem aż do wyjazdu na studia do stolicy. Dopiero tam, w akademiku, spędziłem pierwszą noc w ramionach kobiety. Rano, kiedy odruchowo zacząłem zbierać jej włosy, zapytała:

– Masz inną czy co jest grane?

Odebrało mi mowę i tylko patrzyłem, jak ubiera się w pośpiechu i wychodzi, trzaskając drzwiami. Minęło już trochę lat od mojej ostatniej stabilnej relacji – oprócz tej, którą mam z telewizją i która wystarczająco często mnie rucha.

Nie zdołałem dobrze zagrzać miejsca naprzeciwko przeszklonej witryny, w której błyszczały dziesiątki bibelotów, kiedy mama przyszła z kuchni z półmiskiem zimnych przekąsek, położyła go przede mną na niskim stoliku, na którym rozłożyła ścierkę, żeby nie poplamić forniru, i usiadła w fotelu, pod oknem ukrytym za zasłoną. Schowała dłonie pod połami szlafroka, abulicznie wpatrując się w ekran telewizora.

– No, jedz – powiedziała, a kiedy zacząłem przeżuwać, odwróciła spojrzenie w moją stronę.

Jak zwykle wbiłem wzrok w talerz i udawałem, że nie widzę, jak się na mnie gapi. Następnie podziękowałem za posiłek i wstałem.

– Muszę uciekać, mam spotkanie w liceum. Nie wiem, kiedy znowu was odwiedzę, będziemy w kontakcie – rzuciłem już w korytarzu, zakładając buty. Kontakt polega na rozmowie telefonicznej raz w miesiącu, opowiada mi wtedy, co słychać u sąsiadów. Nie dłużej niż pięć minut, po upływie których ma miejsce następująca wymiana zdań:

– A mama jak się miewa?

– Dobrze. A ty?

– Ja również.

– Dobrze, w takim razie będziemy w kontakcie.

– Tak, będziemy w kontakcie.

Tak więc byłem już w korytarzu i zakładałem buty. Mama stanęła na progu jadalni i oparła się o futrynę drzwi.

– Tylko o jedno cię proszę: nie sprzedawaj mieszkania! – powiedziała.

Wyprostowałem się gwałtownie z łyżką do butów w ręku i rzuciłem jej spojrzenie, które sprawiło, że prawie się uśmiechnęła.

– Wykapany tatuś! No już, uciekaj i bądź zdrów! – dodała ciepłym i miękkim głosem, którego dawno już nie słyszałem.

– Niech mama uważa na siebie! – powiedziałem, po czym wyszedłem na klatkę i prędko zbiegłem po schodach.

Później miałem chwilę, żeby zastanowić się nad sposobem, w jaki moja matka się ze mną pożegnała. Nie miałem jednak czasu albo nie byłem w stanie wrócić i oddać jej łyżki do butów, którą trzymałem w dłoni, jak wychodziłem.

W klasie było nas trzydzieścioro. Na spotkanie przyszło osiemnaście osób. Pozostali zaginęli w wielkim świecie i Marcus nie wiedział, jak do nich dotrzeć. Bo to Marcus zajął się organizacją spotkania. Właśnie on, klasowy zawadiaka i bumelant, który skończył liceum, odpisując zadania domowe od jednych, prace pisemne od drugich i podjadając cudze kanapki – ale tylko te, które danego dnia wydawały mu się najsmaczniejsze. Za zbierane od nas kieszonkowe chodził na randki z najlepszymi laskami w szkole i łaskawie pozwalał nam kupować sobie żeton do gry w bilard, bylebyśmy tylko mogli z nim zagrać. W zamian stawał w naszej obronie, jeśli tylko ktoś miał problemy z chłopakami z innych klas. Do mnie Marcus nic nie miał, może dlatego, że byliśmy sąsiadami z bloku. Często do niego wpadałem, bo u mnie zabawa była zabroniona, żebyśmy przypadkiem nie zadrapali parkietu, nie zbili jakiegoś bibelotu albo po prostu nie zaburzyli przytłaczającej atmosfery po śmierci mojego ojca. Dlatego zabierałem swoich plastikowych Indian i schodziłem do Marcusa, gdzie można było skakać nawet z biblioteczki pełnej bibelotów, ale żeliwnych, więc nikt się nie denerwował. Znałem jego rodziców, ba, kiedyś jego ojciec spuścił nam nawet obu lanie. Był zapalonym wędkarzem, który na dzień przed pójściem na ryby napełniał wannę rybkami na przynętę. Pewnego razu przyłapał nas, jak polowaliśmy na te rybki ze słoikiem, który opróżnialiśmy potem w toalecie i spuszczając wodę, krzyczeliśmy:

Free Willy!

Na oślep rozdawał kopniaki i klapsy i mnie, i Marcusowi. Przynajmniej dowiedziałem się, jak to jest dostać w skórę od ojca. I może właśnie tamtego dnia rozpoczęła się moja wyjątkowa relacja z Marcusem, postrachem klasy i szkoły, który później zorganizował nasze spotkanie po latach.

Była wychowawczyni czytała obecność według dziennika, a my wstawaliśmy kolejno z ławek i opowiadaliśmy ostatnie dziesięć lat naszego życia. Większość dziewczyn wyszła za mąż, miała dzieci i pracowała przy taśmie w fabryce kierownic. Tylko jedna, klasowa kujonka, skończyła medycynę i otworzyła w mieście gabinet lekarza rodzinnego. Chłopcy też się pożenili, zostali ojcami i pracowali w fabryce cementu, za wyjątkiem Vlada, właściciela myjni samochodowej, który zajmował się też asfaltowaniem dróg, no i mnie, kawalera podziwianego jako gość z telewizji, i Marcusa, pana wice, którego obecność wywołała burzę oklasków, przez którą przebiło się pytanie jednego z kolegów:

– A kiedy mnie wyasfaltujesz drogę? – na co Vlad i Marcus rzucili mu wymowne spojrzenie. Potem, podczas kolacji w restauracji, tłumaczył się, że tylko żartował.

Restauracja znajduje się w hotelu, w którym się zatrzymałem. Kierowniczka sali jest żoną komendanta miejskiego policji i kochanką Marcusa, który z kolei jest właścicielem hotelu, choć w akcie własności widnieje nazwisko żony. Żony, która nie dotarła na uroczystą kolację, bo wyszła na miasto z przyjaciółkami. Poza tym wszyscy przyszli w towarzystwie mężów i żon i od razu pospieszyli do baru, z którego mogli korzystać bez ograniczeń na poczet skromnej składki. Mieli zamiar nadwerężyć hotelowe zapasy.

– Wszystko się zwraca – zaśmiał się Marcus do mnie i do Vlada. Siedzieliśmy przy oddzielnym stole, a koło nas czekała w pogotowiu kierowniczka sali, dbając o to, żeby nasze szklanki z whisky nie stały puste. Po północy chciałem już iść spać do swojego pokoju. Marcus i Vlad szeptali coś sobie na ucho, żebym ja nie słyszał albo żeby oni mogli się słyszeć pomimo głośnej muzyki. Ja znudziłem się już tańcem i pokrzykiwaniami kolegów, tańczących horę z żonami uwieszonymi u ich szyi. Ich uciecha miała w sobie coś z desperacji pasażerów, którym uciekł pociąg i nie mają już nadziei na to, że przyjedzie następny, tym bardziej że to nie zależy od nich. Tak jakby cokolwiek kiedykolwiek od nich zależało. Pod lokomotywę, skądinąd, też raczej by się nie rzucili. Wiem, co mówię. Jeden z moich pierwszych newsów opowiadał o młodym mężczyźnie, który położył głowę na torach. Nie interesowało go, skąd nadjeżdża pociąg i dokąd jedzie, interesował go tylko fakt, że pociąg istnieje i tamtędy przejeżdża. Tymczasem moi koledzy zadowalali się tańcem na peronie, zapominając, że są na dworcu.

– Pora jeszcze młoda – powiedział Marcus, kiedy zbierałem się do wyjścia. – Trzeba nadrobić.

Ruszyliśmy z Marcusem kasztanową aleją do centrum. W pewnym momencie położyliśmy się na środku drogi i zrobiliśmy zawody w wyciskaniu pompek. Potem trafiliśmy do klubu ze striptizem na tyłach kościoła.

– A, pan wice! – uśmiechnął się barman.

Usiedliśmy ciężko na kanapy i patrzyliśmy na dziewczyny, które odłożyły kieliszki z wódką i starały się utrzymać przy rurze, ruszając jednocześnie biodrami. Szybko z tego zrezygnowały i zaczęły tańczyć na naszych kolanach. Kiedy jedna z nich na mnie zasnęła, wstałem, żeby ją z siebie zdjąć. Miałem jeszcze nadzieję na powrót do domu o poranku.

– Idziemy do mnie, napijemy się jeszcze! – krzyknął Marcus. – Nie wywiniesz się tak łatwo.

I poszliśmy. Na peryferiach miasta wybudował sobie willę z basenem. Weszliśmy do salonu. Kiedy gospodarz nalewał nam alkohol, zauważyłem na stole parę majtek z bilecikiem: „zszyj”. Zdanie zostało napisane na kartce wyrwanej z terminarza z nagłówkiem urzędu miasta. Stuknęliśmy się kieliszkami, wychyliliśmy je do dna, po czym zapadłem się w fotelu. Marcus, myśląc, że zasnąłem, nawlókł igłę i zaczął zszywać majtki kobiety. I nagle naprawdę urwał mi się film.

Obudziłem się w hotelowym pokoju około ósmej wieczorem. Wtedy się spakowałem, po czym powiedziałem: gotowe, i stwierdziłem: dosyć.

More by Olga Bartosiewicz-Nikolaev

Błądząca płeć. Trylogia

Przed bramą ciotki Nicolety zebrało się sporo ludzi, żeby towarzyszyć wujkowi Titiemu w jego ostatniej drodze. Temu samemu wujkowi Titiemu, który wprawdzie lubił zajrzeć do kieliszka, ale poza tym był człowiekiem uczciwym i wesołym. Wielkie nieszczęście spadło na jego żonę, a przecież byli jeszcze młodzi, niezbadane są wyroki boskie, przecież tak o niego dbała, dzień w dzień przykładała mu na czoło zimne kompresy, chodziła z nim po lekarzach, o proszę, nawet teraz widać, jak wspaniale się z nim obchodzi, wystarczy spojrzeć na trumnę z pięknego drewna, dam głowę, że to jawor, i kazała kobietom ...
Translated from RO to PL by Olga Bartosiewicz-Nikolaev
Written in RO by Cristina Vremes

Sonia podnosi rękę

Ludzie w tych stronach bywają bardzo podejrzliwi. Chociaż sama nie wie, czy gdzie indziej przyjęliby ją lepiej. Ludzie ze strony ojca, ci z przeciwnego obozu. Nie zna w swoim otoczeniu starszych wiekiem par, których relacja opierałaby się na przyjaźni, a nie wzajemnej wrogości. Nawet jeśli trwają w związkach aż po grób. Może i są gdzieć tacy, co się przyjaźnią przez całe życie albo i dłużej, ale jest ich niewielu, to szczęściarze ukrywający się przed wzrokiem innych tak skutecznie, że kiedy ty, młody, rozglądasz się wokół, to prędko nabierasz przekonania, że osoba u twojego boku na pewno zmarn...
Translated from RO to PL by Olga Bartosiewicz-Nikolaev
Written in RO by Lavinia Braniște

Nadejście

Sprawy przybrały dziwny obrót pewnego niedzielnego sierpniowego poranka, kiedy pierwsi przechodnie przemierzający plac Parvis Notre-Dame – pracownicy okolicznych bistr – dostrzegli jakiś bliżej nieokreślony obiekt, coś, co wyglądało jak gigantyczny pocisk ułożony na ziemi z czubkiem skierowanym w stronę katedry i denkiem w stronę prefektury policji. Na pierwszy rzut oka pocisk mierzył około dwudziestu metrów długości i pięciu metrów średnicy. Barmani i kelnerzy podchodzili bliżej z zaciekawieniem, okrążali obiekt, po czym wzruszali ramionami i wracali do swoich restauracji. Tak to wyglądało ko...
Translated from RO to PL by Olga Bartosiewicz-Nikolaev
Written in RO by Alexandru Potcoavă

W zawieszeniu

Dzień zaczyna się wcześniej, niż zakładałam. Nastawiłam budzik na piątą pięćdziesiąt sześć z kilku powodów. Po pierwsze, chciałam mieć czas na półgodzinną medytację o świcie, żeby tabletka wspierająca funkcje tarczycy zdążyła się wchłonąć przed poranną kawą, potem miałam w planach trening spalająco-wzmacniający z ciężarem własnego ciała; w międzyczasie miałam pamiętać o bojlerze, który nagrzewa się przez około cztery godziny, co z kolei daje mi wystarczająco dużo czasu na wykonanie sekwencji jogi na rozluźnienie serca bez narażania mieszkania na zalanie: termostat nie działa, woda za mocno si...
Translated from RO to PL by Olga Bartosiewicz-Nikolaev
Written in RO by Cristina Vremes

Szumy i piski

Pod sam koniec podróży pociągiem ujrzał przez zabrudzone okno krawędź nieba. Wstał, żeby wyglądnąć też z drugiej strony przedziału, i zbliżył się do mężczyzny, który spał z twarzą schowaną za zasłoną, z dłonią spoczywającą pewnie na leżącej na siedzeniu obok małej walizce podróżnej. Tak, z jego okna widok był taki sam. Ciemna płachta w kolorze indygo przystawała równoległe do rozległego, pokrytego suchą trawą pola. A u jej krawędzi widniał jasny i przejrzysty pas w odcieniu niebieskim, wyglądający z oddali jak zawieszone między niebem i ziemią morze. Gdzieś nad tą płachtą w kolorze indygo był...
Translated from RO to PL by Olga Bartosiewicz-Nikolaev
Written in RO by Lavinia Braniște
More in PL

Obce miasto

Amsterdam u progu jesieni mienił się kolorami. Przywitała mnie kapryśna pogoda: raz słońce, raz deszcz – i tak w kółko, jak zdrowaśki różańca. Właśnie stoję pod mostem, czekając, aż przeleci kolejna ulewa. Tego dnia wybrałam się rowerem na przejażdżkę po okolicy. Chciałam zobaczyć słynne poldery, kanały ciągnące się w poprzek soczyście zielonych łąk, wiatraki, które górują nad krajobrazem, rozpościerając ramiona niczym strachy na wróble. To miała być moja pierwsza wycieczka, początek przyjaźni między mną a nowym miejscem – krajem znanym ze wspaniałej architektury, gdzie planowałam pomieszkać p...
Translated from CZ to PL by Agata Wróbel
Written in CZ by Anna Háblová

Pandy z parku Ueno

Od kiedy urodziły mi się dzieci, a może od kiedy założyłam sobie konto w mediach społecznościowych lub wręcz od kiedy praca zmusiła mnie do tworzenia jasnych, chwytliwych komunikatów, w sumie raczej do odwoływania się do rzeczy znanych, niż do ich wymyślania, dzieliłam mój czas na ten prawdziwy, w którym mogłam wyrażać siebie prawdziwym językiem, i ten fałszywy, w którym zmuszona byłam posługiwać się określonymi kategoriami, rejestrami lub kalkować różne zachowania. Czytałam powieści o nieustępliwych, zdeterminowanych ludziach, którzy wstają o czwartej rano, biorą lodowaty prysznic, a o szóst...
Translated from IT to PL by Mateusz Kłodecki
Written in IT by Arianna Giorgia Bonazzi

Jerycho

[…] I […] Folwark, bo tak go nazywali, stał się na szczycie niskiego wzniesienia, górował samotnie nad wyżyną. Był to dwupiętrowy, drewniany budynek gospodarczy zbudowany na planie wydłużonego, wąskiego prostokąta. Jens siedział w korytarzu na piętrze, w bujanym fotelu, i przez wielkie okno obserwował ciągnące się za rzeką pola. Jego małe, czarne oczy poruszały się bezustannie, taksowały spowity ciemnością horyzont, wyczulone na wszelki podejrzany ruch. Eliasz i Natan siedzieli na podłodze przy jego nogach, bawili się pordzewiałymi samochodzikami. Dało się słyszeć tylko odgłosy nocy – ow...
Translated from IT to PL by Mateusz Kłodecki
Written in IT by Fabrizio Allione

Kilka miesięcy później

12 sierpnia „Mohammad, bądź przy telefonie za pół godziny. Myślę, że go znalazłem!” Podnoszę się z łóżka, cały roztrzęsiony ubieram się jak najszybciej i wychodzę z hostelu. Szybko. Jakby miało znaczenie, że dotrę do domu pięć minut wcześniej lub później. Prawie zbiegam po zboczu w dół portu, gdzieś pomiędzy żydowską dzielnicą Hardara Carmel a niegdyś palestyńską Wadi Salib. Wciąż jednak słyszę piłę, tnącą najprawdopodobniej żelazo, oraz odgłosy kur i kogutów. Niezwykłe. Zapach wsi w środku miasta, które chce wymazać historię i być nowoczesne. Jakbym cofnął się do 1948 roku, kiedy z tego wzg...
Translated from SL to PL by Joanna Borowy
Written in SL by Andraž Rožman

Wszystkie zwierzęta polne

Tego ranka, jak zwykle, obudziła się głodna. Kwakanie kaczek przelatujących nad dachem odbiło się echem od ścian sypialni i dziewczynka uniosła się na łóżku. Ptaki przybyły do domu babci z daleka, może nawet z innego kontynentu, machając skrzydłami. Pewnego dnia po prostu przestała chodzić do szkoły i przywieziono ją tutaj, do babci, która mieszkała obok jeziora, kilka kilometrów od najbliższego miasteczka. Nikogo nie obchodziła. Jej rodzice pragnęli prywatności, albo pracowali, tam w mieście, nie wiadomo dokładnie. Nie miała za to wątpliwości co do burczenia w żołądku każdego ranka, ale równi...
Translated from ES to PL by Katarzyna Górska
Written in ES by Adriana Murad Konings

W domu

Wiatrak, ścieżka prowadząca nad rzekę, studnia, konie, krowy i zboże. Popękane wiadra wypełnione krwiście czerwonymi pomidorami, mocno zakręcone słoiki z kiszonymi warzywami na zimę. Wąski nurt Dońca łączy ze sobą pola, przyciąga Rosję do Ukrainy, nie pozwala mapie się rozejść, zupełnie jak mój pradziad Nikolaj, który igłą i nitką zszywa płaszcze. Wiatr w płóciennych śmigłach, dziewczęta z Komsomołu na centralnym placu wsi. Tańczą. Biorą się pod ręce, utrzymują równowagę, odchylając ciała i odpychając się od ziemi dokładnie tak mocno, jak trzeba. Wiatrak jest niemal bezgłośny, od czasu do czas...
Translated from NL to PL by Olga Niziołek
Written in NL by Lisa Weeda