View Colofon
Original text "Automobil ze starého Řecka" written in CZ by Ondrej Macl,
Other translations
Proofread

Marta Pustuła

Mentor

Olga Czernikow

Published in edition #2 2019-2023

Samochód ze starożytnej Grecji

Translated from CZ to PL by Agata Wróbel
Written in CZ by Ondrej Macl

Był upalny czerwcowy dzień – tyle że w owych stronach ten czas w roku nazywano nie czerwcem, ale thargelionem albo skirophorionem. Dwaj mężczyźni opuścili mury Aten i, dyskutując z ożywieniem, wyruszyli na przechadzkę wzdłuż rzeki Ilissos. Głównym tematem ich rozmowy była miłość.

Młodszy z mężczyzn niósł pod pachą zapis pewnej mowy poświęconej tezie, że miłość jest złem; sam w to zresztą wierzył. Starszy w głębi ducha nie zgadzał się ze swoim towarzyszem, choć podniecała go żarliwość wywodu rozmówcy. Dlatego kiedy zatrzymali się pod rosłym jaworem, umościł się w trawie i zgodził się, żeby uparty młodzian przeczytał mu parę ustępów. Chwilami słuchał go z nieskrywanym zainteresowaniem, chwilami, przy powtarzających się passusach, skupiał się raczej na odgłosach cykad, a zarazem – stary szelma – układał już w głowie daleko bardziej udaną przemowę.

Upłynęło kilka tysiącleci i miasto także opuściło mury. Tam, gdzie kiedyś rozlegał się szmer Ilissos, dziś rozbrzmiewa triumfalny huk ośmiopasmowej autostrady, miejsce jaworu zajęły zaś nędzna ławeczka i kosz na śmieci. Miasto zaanektowało trawiaste polany, a rzeka stopniowo zmieniała kolor na coraz bardziej brunatny, by w końcu – z braku alternatyw – przeobrazić się w podziemny ściek. Ateny to jedyna europejska metropolia, która pogrzebała swoje rzeki.

Kiedy chłopiec skończył czytać, starszy mężczyzna teatralnym gestem zakrył oczy i zaczął skwapliwie wyliczać niewspomniane dotąd grzechy człowieka zakochanego: że zazdrośnik, że manipulator, że szantażysta… Kiedy jednak odjął dłoń od twarzy i znów oszołomiła go uroda przemądrzałego młodzieńca, nie zdołał spełnić jego oczekiwań i zwieńczyć swojego popisu retorycznego peanem na cześć roztropności tego, kto nie kocha. Pochłonęła go ponadto inna kwestia: czy najcenniejsze z naszych życiowych doświadczeń nie są raczej emanacją boskiego szaleństwa aniżeli rozumu?


Na brzegu rzeki Ilissos wyrósł hotel sieci Hilton. Wyszła z niego młoda adeptka filologii z Harvardu. Dziewczyna jakby nigdy nic wskoczyła do rzeki i popłynęła w kierunku Galerii Narodowej na konferencję „Jak serce człowieka antyku wynalazło duszę: konteksty, perspektywy, problemy”. Czymże jest jednak to drobne szaleństwo wobec wieczności zaklętej w chłopięcej twarzy!

Starszy mężczyzna miał na imię Sokrates. Nie wiedzieć czemu, wyobrażał sobie, że w każdym z nas mieszają się miłość i mądrość: nienasycony pęd do rozkoszy walczy z cnotą umiarkowania. Czy coś w ten deseń. Chcąc zaś uczynić z owego konfliktu istotę ludzkiej duszy – a trzeba wspomnieć, że przed Sokratesem dusza nie znaczyła zbyt wiele – nasz filozof porównał ją do rydwanu kierowanego przez woźnicę, który ze wszystkich sił stara się zapanować nad parą koni ciągnących w różne strony.

Trudno powiedzieć, co dokładnie symbolizują: pierwszy – piękny, biały, czarnooki, o lekko zgarbionym nosie, dobry, miłujący prawdę, posłuszny rozkazom; i drugi – krępy, niezgrabny, o zadartym nosie, oczach nabiegłych krwią i zarośniętych uszach, głuchy, butny i bezczelny. Metafora duszy-rydwanu wybrzmiała wszakże jednoznacznie:

ἐοικέτωδὴσυµφύτῳδυνάµει ὑποπτέρουζεύγουςτε καὶ ἡνιόχου.

Czy Sokrates sięgnął po symbol z dziedziny motoryzacji, żeby ostatecznie przeciągnąć ateńskiego młodzieńca na swoją stronę, przykryć niedostatki całego konceptu? Czyżby homoerotyzm dawnej filozofii doszedł do głosu i tutaj, w wyborze metafory miłej sercom ateńskich młodzieńców? Wprawdzie rydwany kiepsko sprawdzały się jako środek lokomocji na wyboistych greckich drogach, korzystano z nich jednak podczas uroczystości i obrzędów ku czci bogów, zwłaszcza zaś podczas wyścigów, które zawsze przyciągały tłumy chłopców. A może Sokratesa omamił żar południowego słońca, nazywanego wówczas zaprzęgiem Heliosa?


Wyobraźmy sobie, że w chwili, kiedy filozof porównuje duszę do rydwanu, Ilissos zamienia się w autostradę. Chciał boskiego szaleństwa? To niech ma! Niech studentka z Harvardu jedzie na konferencję taksówką… Najpierw do uszu Sokratesa dochodzi jakiś dźwięk. Zszokowane cykady zaczynają śpiewać jeszcze głośniej, ale poprzez ich brzęczenie i tak przebija się nieznany dotąd odgłos silników – jakby szum fal, od czasu do czasu zagłuszany rykiem jakiegoś monstrum. Woń jaworu ustępuje przed gryzącym zapachem ołowiu i siarki. Bez wątpienia są to pierwiastki z ziemskich czeluści, nocą strzeżone przez Hadesa, za dnia oddane pod władanie Hefajstosa. Nic nie może się jednak równać z wrażeniami wzrokowymi: stalowe rumaki i wozy bez koni z nieprawdopodobną prędkością mkną w lewo i w prawo, jedne zmierzają ku niegościnnemu wybrzeżu, skąd tunelem zjadą zapewne do Podziemia, inne pną się w górę, w kierunku estakady, gdzie niczym złota nić na kołowrotku będą się kręcić tak długo, aż palce syren wplotą je w promienie słońca. Oho, czy ktoś przypadkiem właśnie nie zatrąbił?

– Te oczy! – Filozof aż nie może złapać tchu. – Te świecące oczy!

Wieczność w osobie zdezorientowanego młodzieńca zrywa się, żeby go podeprzeć. Sokrates wstał z trawy tak gwałtownie , że o mało co się nie przewrócił. Chyba właśnie nawiedziła go jedna z jego wizji…


Być może Sokrates porównał duszę do końskiego zaprzęgu także dlatego, że nie był jeszcze w stanie wyobrazić sobie samochodu. A przecież kiedy mówił o duszy – o jej nieśmiertelności – przypisywał jej unikatową zdolność do samoczynnego ruchu.

Czy nie właśnie owa zdolność stanowi kwintesencję automobilu?

Automobil, czyli inaczej samochód, zawdzięcza swoją nazwę greckiemu autos (‘sam’) i łacińskiemu mobilis (‘ruch’). Nazwa ta miała odróżnić nowy wynalazek od innych środków lokomocji, zależnych w większym stopniu od zewnętrznej siły.

Z koniem rzecz ma się nie tak prosto: choć ludzie podkuli go, osiodłali i zaprzęgli do wozu, nie znaczy to przecież jeszcze, że takie było jego pierwotne przeznaczenie.


Sokrates kochał miasto. Mówił, że drzewa i okoliczne krajobrazy – w odróżnieniu od przechodniów – nie są go w stanie niczego nauczyć. Toteż jego młody przyjaciel musiał się nieźle natrudzić, żeby wyciągnąć go poza mury Aten.

O ile w rozmowie z urodziwym chłopcem filozof porównał duszę do rydwanu, o tyle gdy biesiadował w gronie starców, pokusił się o zgoła inne analogie. Woźnicę, dobrego i złego konia zastąpiły odpowiednio rozumna głowa, zapalczywe serce i pożądliwe podbrzusze – w innym zaś ujęciu rządzący, żołnierze i rzemieślnicy. Cnotą, która zestrajałaby ze sobą wszystkie trzy elementy duszy, była według Sokratesa sprawiedliwość.

Można odnieść wrażenie, że w nim samym połączyły się w jedno stary i młody koń. Koń ułożony i koń narowisty. Dusza sprawiedliwa i dusza owładnięta manią.


Jako nauczyciel Sokrates nawiązywał do tradycji centaurów – mitycznych pół koni, pół ludzi, którzy ze zwykłych chłopców potrafili zrobić herosów. Pewien człowiek, rywalizujący z nim o względy młodych kochanków, zaliczył go co prawda w poczet bardziej rozpustnych satyrów i sylenów, a jego mowy nazwał czystym bałamuctwem, ale przecież właśnie dzięki tym mowom – nawet jeśli sprowadziły na niego śmierć – Sokrates trwale zapisał się na kartach Historii. Jeszcze w czasach Goethego uznawano go za autorytet na miarę Jezusa.

Tyle że Jezus od samego początku należał do uciśnionej mniejszości, był nomadą, przeciwnikiem miasta i rzecznikiem miłosierdzia raczej niż sprawiedliwości. A jego triumfalny wjazd do Jerozolimy dokonał się na grzbiecie wiejskiego osiołka.


W epoce Jezusa nad brzegiem Morza Śródziemnego żył inny człowiek centaurzych talentów – dyrektor Muzejonu, Heron z Aleksandrii. Chrześcijaństwo wciąż było jeszcze w powijakach, tymczasem starożytne egipskie kulty traciły na popularności. A że Heron cieszył się reputacją miejscowej złotej rączki, kapłani zwrócili się do niego z propozycją, żeby zamienił świątynię w miejsce cudów, oczywiście za solidną zapłatą.

Heron podniósł wzrok znad rozebranego na części automatu do napojów i przyjął ofertę. Aleksandryjska świątynia wzbogaciła się o samoczynnie otwierające się drzwi, lampy z mechanizmem uzupełniania oleju czy wyobrażające bogów lalki, które poruszały się, a nawet wydawały dźwięki. Ba, wykorzystując wiedzę o działaniu pola magnetycznego, Heron zdołał umieścić pod sufitem metalowy rydwan.

Niech żyje mechanika!

Nie kto inny, a Heron zmajstrował także pierwszy silnik parowy – kulę Eola, która obracała się, wprawiana w ruch przez parującą wodę.


W czasach, kiedy Goethe był jeszcze oseskiem, inny geniusz stracił zapał do greki i łaciny, bo odkrył, że o wiele bardziej pociągają go wielokrążki, żurawie i kołowroty, które widywał w ojcowskim warsztacie. Silniki parowe zostały wynalezione na nowo z myślą o angielskim górnictwie, a James Watt postanowił poświęcić życie ich udoskonalaniu.

Brakowało jednak rzemieślników zdolnych precyzyjnie odwzorować jego projekty, nie istniał też jeszcze ujednolicony system miar i wag, dlatego napęd parowy zawojował nowoczesny świat dopiero wiele lat później.

A żeby ów rodzący się właśnie świat mógł w pełni docenić mefistofelesowy potencjał tego cudu techniki, Watt oszacował wydajność konia pracującego w kopalni i zdefiniował nową, rewolucyjną jednostkę, nazwaną koniem mechanicznym: moc silnika parowego odpowiadała mocy 10–12 zwierząt.


W wieku pary konie wciąż były zresztą wszechobecne. Ciągnęły chłopskie wozy i karety arystokratów, dyliżanse i omnibusy, ba, nawet pierwsze pociągi i tramwaje! Rozwoziły pocztę, wywoziły odpadki, ze strażnikami w siodłach patrolowały pogrążone w mroku ulice, harowały w kopalniach u boku górników i wraz z żołnierzami ginęły na polach bitwy. Konina skwierczała na rożnach, a końskiego włosia używano do produkcji szczotek czy smyczków.

Nic więc dziwnego, że pierwsze pojazdy wyposażone w silniki musiały dostosować się do realiów transportu konnego: jeździły po lewej stronie drogi i z tejże strony do nich wsiadano. A to nie koniec analogii. Samochód, tak jak konia, prowadzimy przede wszystkim za pomocą nóg, rękami korygując tylko kierunek; podobnie jak koń, auto może rozwijać różne prędkości i również jak on wymaga co jakiś czas karmienia i postojów.


Dzieje duszy: Nicolas-Joseph Cugnot, państwo Benzowie, Rudolf Diesel, Ferdinand Porsche…


Johann Wolfgang von Goethe zapewnił sobie miejsce w szkolnych podręcznikach za sprawą ballady Król olch. Jest ciemna noc, bohater pędzi na koniu, trzymając w objęciach syna, który, wabiony przez zjawy – tajemniczego króla i jego córki – umiera w finale utworu. Niektórzy psychoanalitycy dopatrują się w tekście Goethego opowieści o ofierze wykorzystania seksualnego, rozdartej między uczuciem do „dobrego” ojca a strachem przed kazirodczym oprawcą. Co zaskakujące, nikomu nie przyszło dotąd do głowy, że król olch to w istocie Bibendum, biały ludzik z reklam Michelina, obwieszczający nadejście nowej ery w dziejach transportu. Ojciec zawiódł, nie posłuchał syna, nie pozwolił mu ruszyć za Bibendumem. Tak to już w życiu bywa: najbardziej zagrażają nam ci, którzy się o nas troszczą.


Tymczasem kiedy młody Henry Ford wjechał do Detroit pierwszym amerykańskim samochodem, ludzie oburzali się na ryk silnika i lamentowali, że hałaśliwa maszyna będzie płoszyć konie. Policjanci chcieli podjąć interwencję, ale nie istniały żadne przepisy, które by im na to pozwalały. Henry przedzierał się więc pod gradem spojrzeń, zdecydowany zacząć produkować samochody na masową skalę i uczynić je dostępnymi dla każdego.

Wkrótce udało mu się obniżyć koszty montażu dzięki wykorzystaniu ruchomych taśm, których używano wówczas w ubojniach. Konsekwencją była automatyzacja ludzkiej pracy: robotnik stał przy swoim stanowisku, przez X godzin dziennie w kółko wykonując jedną czynność. A Henry musiał mu zaoferować szereg benefitów, żeby skłonić go do wytrwania w tym nużącym tańcu.

Jednak podczas gdy pracownicy ubojni co dziesięć sekund słyszeli ryk zarzynanych zwierząt, by chwilę później porcjować ich mięso, w fabrykach Forda składano ultranowoczesne pojazdy, które pozwalały ludziom zakosztować nieznanej wcześniej wolności.


Spędziłem dzieciństwo we wschodnich Czechach, w pobliżu ruchliwego węzła komunikacyjnego. Co noc do snu kołysał mnie dźwięk przejeżdżających tirów – aż w końcu i moje łóżko zmieniło się w ciężarówkę, która, załadowana pierzem i pluszakami, przekraczała granice kolejnych krajów.

Postać tirowca, który słucha radia i robi sobie postoje na stacjach benzynowych, zawładnęła moją wyobraźnią do tego stopnia, że przez pewien czas nawet strzygłem się niczym rasowy kierowca: długo z tyłu, krótko z przodu i po bokach. Tata mówił, że wyglądam jak dziewczyna. Ach, gdybyż ojcowie mieli więcej zrozumienia dla swoich synów!

Nie znam piękniejszego widoku niż kałuża rozlanej benzyny – tak wyglądałaby galaktyka moich marzeń.

Pierwsze gwiazdozbiory, jakie potrafiłem rozpoznać? Mały Wóz i Wielki Wóz.

Choć zazwyczaj gwiazd nie było widać – pod zwykłym niebem powstawało jeszcze drugie, utworzone z kwaśnych wyziewów miasta, które budziły we mnie tęsknotę szczególnego rodzaju.

Oczywiście z chwilą, kiedy osiągnąłem wymagany wiek, od razu zapisałem się na kurs w miejscowej szkole jazdy „Popelka”. Czułem, że jeśli chcę wypełnić swój los, nie mogę stracić kontaktu ze świętym czasem dzieciństwa i tamtych nocy. Krótko mówiąc, zrozumiałem, że moim przeznaczeniem jest zostać kierowcą.


Był upalny czerwcowy dzień. Na rozgrzanym od słońca parkingu stał tylko jeden jedyny samochód: škoda felicia, wyraźnie oznaczona literką „L”. O maskę opierał się zarośnięty facet w czapce z daszkiem i dżinsowej kamizelce.

– O, dzień dobry! Jak tam? Gotowy? – Pomachał mi na przywitanie, rzucił dopalonego właśnie papierosa i otworzył drzwi po stronie kierowcy.

Zestresowany wsiadłem do środka, a on podniósł z fotela nerkę z dokumentami i umościł się na miejscu pasażera. Między nami kołysał się odświeżacz powietrza w kształcie drzewka.

– No? Co robisz najpierw?

– Przekręcam kluczyk w stacyjce? – strzeliłem w ciemno.

– Taa, w sracyjce. – Skrzywił się. – Bzdura. No, myśl, młody, bo zaraz stąd wylecisz.

Aż zrobiło mi się gorąco. A chwilę później mnie oświeciło: pasy.

Instruktor uśmiechnął się zadowolony i przeszedł do objaśnień:

– Na dole, przy nogach, masz trzy pedały. Po lewej jest sprzęgło, tym zmieniasz biegi, na środku hamulec, a na prawo gaz. Zanim odpalisz silnik, upewnij się, że wygodnie siedzisz. Sprawdź lusterka. A teraz zwolnij ręczny, o tak…

Złapał mnie za rękę, żeby pokazać mi co i jak. W końcu mogłem przekręcić kluczyk i – z pomocą instruktora – wcisnąć sprzęgło, przesunąć dźwignię z zera na jedynkę, wreszcie dodać gazu…

– Ocipiałeś?! Mocniej się nie dało? Do samochodu trzeba mieć serce. Jeszcze raz, ale delikatnie, hmm?

Ze wstydu aż zaczęły mi drżeć kolana.

– Spokojnie, młody, nic się nie dzieje. – Z ojcowską wyrozumiałością poklepał mnie po udzie.

– ἐοικέτωδὴσυµφύτῳδυνάµει ὑποπτέρουζεύγουςτε καὶ ἡνιόχου.


Po pół godzinie manewrów na placu wyjechaliśmy na opustoszałą ulicę.

More by Agata Wróbel

Obce miasto

Amsterdam u progu jesieni mienił się kolorami. Przywitała mnie kapryśna pogoda: raz słońce, raz deszcz – i tak w kółko, jak zdrowaśki różańca. Właśnie stoję pod mostem, czekając, aż przeleci kolejna ulewa. Tego dnia wybrałam się rowerem na przejażdżkę po okolicy. Chciałam zobaczyć słynne poldery, kanały ciągnące się w poprzek soczyście zielonych łąk, wiatraki, które górują nad krajobrazem, rozpościerając ramiona niczym strachy na wróble. To miała być moja pierwsza wycieczka, początek przyjaźni między mną a nowym miejscem – krajem znanym ze wspaniałej architektury, gdzie planowałam pomieszkać p...
Translated from CZ to PL by Agata Wróbel
Written in CZ by Anna Háblová

Morana

Przerwa w ruchu. Stosunkowo niewielu samobójców ginie na skutek uduszenia. Często kończy się na nieudanej próbie – człowiek traci przytomność i w efekcie słabnie ucisk na krtań. Co innego powieszenie, które od lat pozostaje w Czechach najchętniej wybieranym sposobem na odebranie sobie życia. Zwłaszcza wśród facetów: na tę metodę decyduje się około sześćdziesięciu jeden na stu mężczyzn i około czterdzieści na sto kobiet. Jeśli ofiara ma pecha i nie nastąpi przerwanie rdzenia kręgowego, do zgonu dochodzi mniej więcej po dziesięciu minutach. Zaskoczyło mnie, na ile sposobów można się powiesić...
Translated from CZ to PL by Agata Wróbel
Written in CZ by Lucie Faulerová

Wyprawa na fajerwerki, czyli rzecz o Unii Europejskiej i młodych ludziach

Jak przystało na człowieka mało obytego, wszedłem do klubu tuż po otwarciu, w porze, kiedy młodzi bywalcy dopiero wprawiają się w dobry nastrój w okolicznych barach. Na opustoszałym parkiecie tańczyły na razie tylko światła, a kawałki puszczane przez DJ-a przypominały raczej buddyjskie mantry niż mroczne satanistyczne bity. Lśniąca wilgocią podłoga zdradzała, że jeszcze pół godziny temu po sali krążyła ekipa sprzątająca. Oddałem się więc rozmyślaniom nad przewrotnością losu, raz po raz wędrując po piwo – korzystałem z faktu, że przy barze nie ma jeszcze kolejek. Gdybym przyszedł później, ochro...
Translated from CZ to PL by Agata Wróbel
Written in CZ by Ondrej Macl

Oczyszczalnia

Stała przy kontenerach budowlanych, rozcierając zmarznięte dłonie. W oddali, ponad rzeką, przeleciały właśnie dwa kormorany. Petra zaczęła nerwowo rozglądać się na boki. Otworzyła wiadomość, którą dostała dzień wcześniej. „Siema, akcja oczyszczalnia jutro o osmej. Zbiorka przy moscie kolo kontenerow. A.”. Zanim wyświetlacz zgasł, zdążyła przeczytać esemesa jeszcze trzy razy. Stara i nowa oczyszczalnia, które dzieliły się ściekami spływającymi z całego miasta, stały obok siebie na wyspie, królując nad rzeką. Pierwsza z nich działała na powierzchni; mapy Google ukazywały walcowate zbiorniki jak...
Translated from CZ to PL by Agata Wróbel
Written in CZ by Anna Háblová

Szczerze mówiąc, kochanie, nic mnie to nie obchodzi

Marek rzuca mnie na łóżko, a coś w jego twarzy i w sposobie, w jaki mnie chwycił, sprawia, że zupełnie tracę orientację, jakby zmiotła mnie lawina; nagle nie umiem powiedzieć, gdzie jest góra, gdzie dół. Trwa to zaledwie ułamek sekundy, już po chwili jego ręce wyciągają mnie na powierzchnię – wciąż leżę na materacu, ale góra i dół nieodwołalnie wracają na swoje miejsce. I dopiero teraz zdaję sobie sprawę, co widziałam, dopiero teraz to do mnie dociera, choć jeszcze nie w pełni: krótki, ulotny rozbłysk, jak kiedy ktoś na moment zapala światło i zaraz je gasi. Człowiek wie, że coś zobaczył – naw...
Translated from CZ to PL by Agata Wróbel
Written in CZ by Lucie Faulerová
More in PL

W zawieszeniu

Dzień zaczyna się wcześniej, niż zakładałam. Nastawiłam budzik na piątą pięćdziesiąt sześć z kilku powodów. Po pierwsze, chciałam mieć czas na półgodzinną medytację o świcie, żeby tabletka wspierająca funkcje tarczycy zdążyła się wchłonąć przed poranną kawą, potem miałam w planach trening spalająco-wzmacniający z ciężarem własnego ciała; w międzyczasie miałam pamiętać o bojlerze, który nagrzewa się przez około cztery godziny, co z kolei daje mi wystarczająco dużo czasu na wykonanie sekwencji jogi na rozluźnienie serca bez narażania mieszkania na zalanie: termostat nie działa, woda za mocno si...
Translated from RO to PL by Olga Bartosiewicz-Nikolaev
Written in RO by Cristina Vremes

Zmiana

– Proszę jechać windą, ja pobiegnę schodami – woła młody lekarz i rzuca się w dół klatki schodowej, przeskakując po parę stopni na raz. Nie może nie zdążyć. Kilka tygodni wcześniej, jeszcze w połogu, matka zgłosiła się do pediatry: dziecko nieustannie płakało. Na pierwszej wizycie usłyszała: – Niech go pani raz a porządnie nakarmi, to się wreszcie uspokoi. W drugiej przychodni powiedziano jej: – To przecież kolka. Pani odstawi smażone potrawy. Mleko się pani poprawi, a dziecko przestanie tak wyć. W prywatnym gabinecie lekarz po prostu się roześmiał: – A co ma nie płakać? Przecież to now...
Written in PL by Joanna Gierak Onoszko

Tapioka

Pomruk silnika należącej do stowarzyszenia furgonetki obwieścił, że nadeszła pora obiadu. Słońce prażyło tak mocno, że aż nie dało się go zobaczyć. Starzec stał pod figowcem w brudnej, rozchełstanej koszuli, a na ustach, w których trzymał papierosa, malował się ironiczny uśmiech. Przyglądał się, jak Brazylijka – dwie wielkie mokre plamy pod pachami uniformu i równie przepocone plecy – wysiada z pojazdu, bierze siatkę z jedzeniem i idzie do służącej za kuchnię przybudówki, gdzie przeważnie przesiadywał. – Panie João! Panie João! Uśmiech uwydatnił na twarzy wszystkie zmarszczki, z których spły...
Translated from PT to PL by Gabriel Borowski
Written in PT by Daniela Costa

Szczerze mówiąc, kochanie, nic mnie to nie obchodzi

Marek rzuca mnie na łóżko, a coś w jego twarzy i w sposobie, w jaki mnie chwycił, sprawia, że zupełnie tracę orientację, jakby zmiotła mnie lawina; nagle nie umiem powiedzieć, gdzie jest góra, gdzie dół. Trwa to zaledwie ułamek sekundy, już po chwili jego ręce wyciągają mnie na powierzchnię – wciąż leżę na materacu, ale góra i dół nieodwołalnie wracają na swoje miejsce. I dopiero teraz zdaję sobie sprawę, co widziałam, dopiero teraz to do mnie dociera, choć jeszcze nie w pełni: krótki, ulotny rozbłysk, jak kiedy ktoś na moment zapala światło i zaraz je gasi. Człowiek wie, że coś zobaczył – naw...
Translated from CZ to PL by Agata Wróbel
Written in CZ by Lucie Faulerová

Przebłyski

W zbiorze esejów zatytułowanym Zen w sztuce pisania Ray Bradbury notuje, że między dwudziestym czwartym a trzydziestym szóstym rokiem życia w wolnych chwilach spędzał czas na spisywaniu listy rzeczowników. Taka lista mogła wyglądać mniej więcej następująco: JEZIORO. NOC. ŚWIERSZCZE. JAR. STRYCH. PARTER. KLAPA. DZIECKO. TŁUM. NOCNY POCIĄG. SYRENA PRZECIWMGŁOWA. BUCZEK MGŁOWY. SIERP. KARNAWAŁ. KARUZELA. KARZEŁ. GABINET LUSTER. SZKIELET. Ostatnio przydarzyło mi się coś podobnego. Wychowałam się w rodzinie, która zapewniła mi dobrą edukację i nauczyła dobrego obcowania ze światem, ale ostatnio ...
Translated from IT to PL by Mateusz Kłodecki
Written in IT by Sara Micello

Szumy i piski

Pod sam koniec podróży pociągiem ujrzał przez zabrudzone okno krawędź nieba. Wstał, żeby wyglądnąć też z drugiej strony przedziału, i zbliżył się do mężczyzny, który spał z twarzą schowaną za zasłoną, z dłonią spoczywającą pewnie na leżącej na siedzeniu obok małej walizce podróżnej. Tak, z jego okna widok był taki sam. Ciemna płachta w kolorze indygo przystawała równoległe do rozległego, pokrytego suchą trawą pola. A u jej krawędzi widniał jasny i przejrzysty pas w odcieniu niebieskim, wyglądający z oddali jak zawieszone między niebem i ziemią morze. Gdzieś nad tą płachtą w kolorze indygo był...
Translated from RO to PL by Olga Bartosiewicz-Nikolaev
Written in RO by Lavinia Braniște