View Colofon
Original text "Los seres vivos" written in ES by Mariana Torres,
Other translations
Published in edition #1 2017-2019

De levenden

Translated from ES to NL by Heleen Oomen
Written in ES by Mariana Torres

Mama is eenzaam en langzaam gestorven. 
De doodsoorzaak, zeggen de artsen, was vergiftiging. Vergiftiging,  mama. 
Wat een idiote gedachte. 
Ik ben niet met de dokters in discussie gegaan, ik heb alleen de pa pieren getekend en de begrafenis geregeld. Als mama iets goed kende, was  het wel haar huisapotheek. Ze doseerde altijd heel zorgvuldig. Ze vergiste  zich nooit. Aan het kind heb ik zolang de officiële versie verteld, dat ze zich zelf per ongeluk had vergiftigd. Op een dag zal ik wel tegen haar zeggen dat haar oma zelfmoord heeft gepleegd. 
Het meisje is overal bij geweest, we hebben het haar verteld en haar  daarna meegenomen naar het mortuarium. De hele begrafenis lang, en ook  tijdens de mis die Raúl koste wat het kost wilde organiseren, heeft ze aan  mijn benen gehangen. We hebben haar telkens precies uitgelegd wat er ge beurde, zodat het tot haar door zou dringen dat haar grootmoeder dood  was. Zodat ze het zou kunnen bevatten. Raúl had voorgesteld haar voor die  paar dagen thuis bij de oppas te laten, maar ik weet heel zeker dat je in dit  soort gevallen maar beter overal bij kunt zijn. Om sterfgevallen te kunnen  bevatten moet je ze aanraken. Toen Adrián doodging heeft niemand me  zijn lichaam laten zien. Als er iemand doodgaat en niemand laat je het li chaam zien, is dat des te erger. Dan ontstaan er zwarte gaten vol twijfels, die  je de rest van je leven als een loden last met je meedraagt. Na verloop van  tijd komen ze vol vuil te zitten en op een gegeven moment krijg je ze niet  meer schoon. 
Ze zijn net als mama’s appartement: vol. 
Ik weet niet of ik het in vier dagen tijd wel leeg en schoon krijg. Er  zijn nog vier dagen over voor we naar Madrid vertrekken en vandaag is het  weer donderdag. Er is een week voorbij sinds mama is gestorven. Raúl  heeft aangeboden me te helpen, hij heeft erop aangedrongen dat de verhui zers de flat ook leeg zouden maken. 
Maar het is iets wat ik alleen moet doen. 
Met mijn eigen handen. 
We hebben mama’s appartement zo snel verkocht dat ik geen tijd  heb gehad om aan het idee te wennen. Het enige wat ik graag zou willen  houden is de piano. De piano en misschien mama’s apothekerspotten. Ik  heb altijd van die potten gehouden. Ik weet nog dat ik de opschriften als  klein meisje hardop voorlas, dat ze me als muziek in de oren klonken wan neer ik ze achter elkaar opzei. 
Borax. Wijnsteen. Citroenkruid. 
Ik las ze op als een toverformule. 

Ik houd er nog steeds van om de woorden te lezen die in zwart  schoonschrift op het porselein zijn geschilderd en de grote krullen aan de  uiteinden van de zwierige letters aan te raken. 
Ik neem niet alle potten mee, want ze bestrijken een hele wand. Er  zit niets meer in. Het eerste wat ik heb gedaan toen ik mama dood in bed  aantrof, was de apotheek leegmaken. Mama heeft haar hele leven lang haar  eigen kruidenmiddeltjes gebrouwen. Ze gebruikte voor haar recepten de  potten op de bovenste plank. De rest van de potten heeft ze leeggemaakt  toen ik zwanger was. Want als mama in huis iets aanpaste, was dat altijd  voor Sara’s veiligheid. Ze maakte kindersloten op de laden, verankerde de  kasten in de muren en zette kurkdoppen op de hoeken van lage tafeltjes.  De apotheek zal zeker het enige zijn wat ik van mama bewaar. Samen met de piano. 
Ik zal alles in de studeerkamer van ons nieuwe huis in Barcelona  zetten. Er zullen misschien vijf potten op een rijtje naast elkaar passen,  dicht tegen elkaar aan op de gesloten pianoklep. 
Vlierbloesem. Wolfskers. Buxus. 
Voor ik de woonkamer leegmaak, moet ik me door de rest van  mama’s appartement heen werken. Als ik het goed wil doen moet ik een lo gische volgorde aanhouden. Zoals zij dat graag had gewild. Om ervoor te  zorgen dat de muren niet op me af komen. Beginnen in de keuken, aan het  einde van de gang, en vanaf daar – het nulpunt – in omgekeerde volgorde  alle kamers door, van achteren naar voren, die hele verzameling spullen  wegwerken, alsof er een sprinkhanenplaag door het huis trekt. En dan de  woonkamer. 
Adriáns kamer voor het laatst bewaren. 
Zoals zij dat ook zou hebben gedaan. 
Toen ik op de dag van mama’s dood het appartement binnenkwam,  stonden alle ramen open. Er zijn zeven kamers met elk twee, drie of vier  ramen. De woonkamer heeft strikt genomen geen echte ramen, maar  glazen deuren naar kleine balkons, met houten luiken ervoor. Dat deel van  het huis ligt aan de straat. Als de balkondeuren wijd openstaan, klapperen  de luiken tegen de ruiten. Zachtjes. Toen ik donderdag mama’s apparte ment binnenkwam, bewoog het geheel ritmisch in de wind, alsof het  leefde, en schreeuwde. 
Toen ik binnenkwam waren de tocht en de kou al onderdeel van het  huis. Mama lag in bed en zag eruit alsof ze sliep. Maar nog voor ik haar had  gezien, meteen al toen ik binnenkwam, wist ik dat ze dood was. Ik wist het  toen ik mijn sleutel in het slot stak en voelde hoe de wind de deur tegen 
hield. 

Ik moest uit alle macht duwen. 

Want om ervoor te zorgen dat haar ziel rechtstreeks naar de hemel  kon opstijgen, was mama zo verstandig geweest om dood te gaan met alle  ramen open. 
In nog geen drie uur tijd heb ik de helft van de keuken in dozen zitten. Ik  heb niet de moeite genomen om de spullen netjes in te pakken, want alles  gaat naar de stort. Als er een kopje breekt is dat niet erg. 
Mama’s appartement heeft zeven kamers en allemaal staan ze vol  spullen. Mama had een neiging tot dwangmatig verzamelen. Ze bewaarde  alles in haar huis, ze bedekte alle muren met overvolle, uitpuilende kasten.  En na haar eerste diagnose, in haar laatste maanden, begon ze de dingen op  de verkeerde plaatsen op te bergen. Geld in theepotten, breinaalden tussen  het bestek in de keuken. 
Waar ik niet op had gerekend was dat ik hier, in de voorraadkast in  de keuken, vlak boven de overvolle mandjes met appels en sinaasappels,  mijn lakschoenen tegen zou komen. Ik moest op een krukje gaan staan om  erbij te kunnen. Ze zien er nog piekfijn uit en glimmen alsof ze gisteren nog  zijn opgewreven. De veters, hard als steen inmiddels, zijn keurig gestrikt. 
Het waren mijn zondagse schoenen, die ik droeg wanneer we papa’s  graf bezochten, en later dat van Adrián. In het sterfjaar. Ik had ze voor het  eerst aan op papa’s begrafenis, ik weet nog dat ik die middag urenlang bezig  ben geweest om de schoenen met een oude lap op te wrijven tot ze glom men. 
Want telkens als ik ze glimmend had opgewreven en ze aantrok, ging  Adrián op mijn tenen staan om ze weer vies te maken. En dan kon ik weer  opnieuw beginnen. 
Ik herinner me ook dat mijn Duitse opa die middag naar ons toe kwam en tegen me zei dat het een perfect paar schoenen was. En dat hij een  soort magische kracht over Adrián uitoefende waarmee hij hem zover kreeg  mij met rust te laten. Het was de eerste keer dat we hem zagen. Ik herinner  me zijn diepe stem en de manier waarop hij de medeklinkers uitsprak. Hij  sprak een ander soort Duits dan wij op school leerden, en hij sprak het  anders uit dan papa, hakkelender leek het wel. Die middag was opa de hele  tijd bij mijn broer in de buurt, die als een brave hond achter hem aan liep. 
Toen hij afscheid van ons nam en Adrián meenam, boog hij zich  voorover om iets tegen me te zeggen. Hij keek me recht aan. Hij zei dat het  met mijn broer wel goed zou komen, dat hij zich over hem zou ontfermen.  Maar een paar maanden na papa’s begrafenis stierf Adrán. Ze stuurden zijn  lichaam op uit Duitsland, in een handgemaakte doodskist uit een van opa’s werkplaatsen. En wij hadden nog een begrafenis, nog een graf. Het sterfjaar. 

Ik denk dat het vanaf die tijd bergafwaarts is gegaan met mama. Ze  bleef maar herhalen dat mijn vaders familie met al die kisten die ze timmer den een vloek over zichzelf had afgeroepen. En dat het daardoor allemaal  kwam. Dat ze liever had dat Adrián dood was dan dat hij kisten maakte en  lijken schminkte. Bij die woorden sloeg ze onmiddellijk een kruis. 
In het sterfjaar gingen we elke zondag naar de begraafplaats. Het  enige wat ik me van die bezoeken herinner, zijn die zwarte schoenen, hoe  belangrijk het voor me werd om ze schoon te houden. Als ik ze goed  genoeg liet glimmen, liepen de schoenen vanzelf, ik hoefde niets te doen  om vooruit te komen. 
Ik hoefde niets te doen. 
Ik herinner me het galmende geluid van de hakken wanneer ik met  mijn lakschoenen over het asfaltpad liep. Op de begraafplaats konden we  maar beter geluid maken – zodat de doden goed konden horen waar we  waren – en doorlopen, zo snel mogelijk doorlopen, om maar vooral niet  stil te blijven staan, al was het maar per ongeluk, op een dode die niet van  ons was. Ik herinner me dat de schoenen knelden bij de neus, vooral als de  zondagen langer werden en het warm begon te worden. 
Dat jaar gingen we niet op vakantie. 
Van al mijn zwarte kleren vond ik alleen mijn lakschoenen mooi. In  het sterfjaar moest ik van mama elke dag zwarte kleren aan. Nu ik hier met  de schoenen in mijn handen sta, vind ik ze belachelijk. 
Bovendien ruiken ze naar overrijp fruit. 
Ik hield ervan om ze te laten glimmen tot ik mezelf erin weerspie geld zag. Het waren spiegelschoenen. Als we over het kerkhof liepen  mocht ik van mama nergens stil blijven staan, hoeveel stof er ook opstoof  onder onze voeten. Als ik wilde stoppen om het stof van mijn schoenen te  schudden, trok ze me aan mijn arm mee. We hadden ontzettende haast,  ook al was er thuis niemand die op ons wachtte. De rukken aan mijn arm  lieten rode plekken achter. Mama had altijd een bosje met drie bloemen bij  zich. Onder het lopen hield ze het ondersteboven vast, met de drie bloe men naar de grond, waardoor ze stoffig werden. 
Een van de bloemen was voor mijn broer, de andere voor papa. Nu ik de veters aanraak kan ik merken dat ze oud zijn, stijf, bijna  versteend, alsof de strikken er al heel lang in zitten. Toen ik ze voor het eerst  droeg, waren mijn voeten nog zo klein dat Adrián er niet in paste, al waren  zijn voeten destijds maar een paar millimeter groter dan die van mij. Op de  dag van papa’s begrafenis probeerde hij ze aan te doen, alleen maar om mij  te pesten. Tot opa kwam en hem meenam. 
Dat was de laatste keer dat ik hem zag. 
Als ik daaraan denk worden mijn handen warm, ze komen als van zelf in beweging, maken aanstalten om een kruis te slaan, om met mijn vingers een kruis op mijn voorhoofd te tekenen, zoals mama altijd deed. Maar  ik schud er fel mee, ik leid ze af, wapper de aandrang weg. De veters, die nu in de lengte over mijn handen liggen, lijken twee  minuscule slangetjes. Ik rol ze op, leg ze in de schoenen, elk in zijn eigen  schoen, en duw de veterbolletjes naar voren, helemaal tot in de neus. Van  de buitenkant zijn ze niet meer te zien. Het zijn nu alleen nog maar schoe nen zonder veters. Onschuldig. 
Als ik de schoenen in de doos bij de rest van de spullen wil gooien  bedenk ik me. Ik laat ze op de grond staan voor in een nieuwe doos. De  nieuwe doos verstevig ik met een dubbele laag tape. Ik pak de lakschoenen  – die van al dat aanraken met mijn vieze handen stoffig zijn geworden – en  zet ze in de lege doos. 
Ik maak ze niet schoon. 
De doos zet ik apart en markeer ik met watervaste stift. In rode  hoofdletters schrijf ik: MAMA.

More by Heleen Oomen

Communie

‘Zou het hier zijn?’  ‘Dit is het adres op het briefje, komt het je niet bekend voor?’ ‘In mijn herinnering is dit een stuk braakland. We hadden meer  gehad aan de naam van het restaurant.’  ‘Ze heeft het je gegeven toen ze belde.’  ‘Het moet hier zijn. Er staan een hoop auto’s,’ antwoordde ik, ter wijl ik al richting aangaf om te parkeren.  ‘Bel je zus even, dan weten we het zeker.’  ‘Ik heb het niet opgeschreven omdat ik dacht dat we niet zouden  gaan. Ik ken dat kind niet eens.’  ‘Het is attent van ze dat ze ons hebben uitgenodigd. Misschien is  het wel een goed moment voor jou om… Je weet ...
Translated from ES to NL by Heleen Oomen
Written in ES by Roberto Osa

Verboden de apen te voederen

Luz stond al meer dan een halfuur in de zon te wachten. Af en toe liep ze  over de stoep heen en weer om de stijfheid in haar benen te verdrijven en  minder last te hebben van haar zware buik. Haar ogen gleden razendsnel  over het drukke autoverkeer in de laan, vooral wanneer er ergens een op  trekkende motor klonk. Maar nee, niets.  Ze besloot beschutting tegen de hitte te zoeken onder het afdak van  het gebouw. Op dat moment kwam er een kleine rode auto achter een bus  vandaan gezigzagd. Luz zag hoe Jaime vol op de rem trapte en een paar keer  toeterde, alsof hij al een hele tijd op haar sto...
Translated from ES to NL by Heleen Oomen
Written in ES by Roberto Osa

Verwrongen

Die avond riep hij me, en het zag er niet naar uit dat hij zou stoppen. ‘Mama. Mama!’  Dat bracht hij uit tegen mij en tegen zijn kamertje, terwijl hij zich  opkrulde in een wassen duisternis vol speelgoed (zijn enige bezit). Hij riep  me opnieuw, dit keer veel harder, en ik wendde mijn blik af en streek langs  de onderkant van mijn whiskyglas, tot de condens op het topje van mijn  vinger gleed.  Het woord zat sinds zijn babytijd stevig in zijn brein genesteld. Roerloos staarde ik naar de onveranderlijke, iriserende vorm van de  druppel. Het was geen misdrijf om hem te leren wat kou was, om di...
Translated from ES to NL by Heleen Oomen
Written in ES by Matías Candeira

Hydro

‘Niets beter dan thuiskomen,’ zegt Saúl, en hij doet zijn ringen een voor  een af.  Ivanka loopt naar het midden van de hut en blijft daar staan. Ze  wacht nog even. Ze kijkt toe hoe hij in de weer is aan de rand van het bed,  haastig, zodat het rode licht zijn zwaarlijvigheid verzacht en zijn ademha ling versmelt met het geruis van de oceaan. Hij heeft de kamer zelfs zorg vuldig bezaaid met kleine eilandjes van zichzelf. Hij heeft snel zijn  schoenen uitgetrokken. Zijn colbert valt slap over de staande kapstok. Zijn  manchetknopen en zijn vlinderdas legt hij op het nachtkastje. Wat voorko men...
Translated from ES to NL by Heleen Oomen
Written in ES by Matías Candeira

Monsterboom Boomjongen

We weten nog steeds niet hoe Oscar het zaadje heeft kunnen inslikken en  we zijn er nooit achtergekomen waar hij het vandaan had. Het is ons al he lemaal een raadsel hoe de boom binnen in hem kon gaan groeien, hoe het zaadje ongehinderd kon ontkiemen, zei de dokter, bij de ingang van zijn  maag, waar het zich alleen kon voeden met de spijsverteringssappen van  het kind. Want op zevenjarige leeftijd, dat zei de dokter ook, functioneert  de maag al uitstekend. Het lichaam van onze Oscar – het was toen nog  onze Oscar – liet de boom gedijen, met wortels die zijn darmen in groei den, een stam die ...
Translated from ES to NL by Heleen Oomen
Written in ES by Mariana Torres

Parenthese

Ik vermoed dat we zelfs het betrouwbaarste wat we hebben – onze zintuigen, oftewel, de dingen die we zien, horen, met ons lichaam waarnemen – onder bepaalde omstandigheden niet kunnen vertrouwen, zoals bij de dood van een ouder, de geboorte van een kind of het moment vlak voordat we overreden worden. Nu we papa eenmaal begraven hebben en ik eindelijk alleen ben met mijn gedachten, stel ik vast dat de tijd gisteren in het mortuarium, net als dertig jaar geleden, stil heeft gestaan. Goed, een paar seconden. Maar het was al eerder gebeurd. En ik wist meteen dat ik hetzelfde verschijnsel als kind ...
Translated from ES to NL by Heleen Oomen
Written in ES by Mariana Torres

Laat het opklaren

Voor ik naar haar cel loop – ik zal langzaam lopen zodat ze het wringende geluid van mijn laarzen hoort naderen, ik wil dat ze weet dat ik eraan kom – draai ik het peertje in de plafondlamp boven mijn bureau. Als ik voel dat het vastzit zet ik extra kracht. Onmiddellijk hoor ik in de fitting dat knerpende geluid als van sneeuw. Een minuscuul geloei dat ook iets zegt over mij, over hoe ik de zaken hier regel.     Ik sla de gang op de tweede verdieping in. De cellen zijn hier vlakbij. Naast het witte raam zit Im met zijn armen over elkaar op zijn stoel te dommelen. Als ik mijn wijsvinger onder z...
Translated from ES to NL by Heleen Oomen
Written in ES by Matías Candeira
More in NL

Ik was het nooit, Maar ben het nu wel. Gevoelig voor elke Weersverandering.

De wind blies de sneeuw eerst, aan de ene kant van het kanaal, in je gezicht, en dan, nadat je de brug over was gegaan, in de rug, wat het hele proces ietwat aangenamer maakte. Als je in die richting liep, kon je het landschap makkelijker bekijken, zonder je ogen toe te hoeven knijpen. Het kanaal was nog niet helemaal bevroren, maar over een paar dagen wel. Dat was zo goed als zeker. Eerst leek het wel gezichtsbedrog, maar algauw werd duidelijk dat een zwaan zich door de halfbevroren oppervlakte probeerde te worstelen, in het midden van het kanaal.      Hij laat al ploeterend een spoor achter,...
Translated from SR to NL by Pavle Trkulja
Written in SR by Marija Pavlović

Residence

Appartement 11  HET KIND  Dat kind, kijk goed naar dat kind.  Iedere zomer is dat kind een jaar ouder.  Iedere zomer geeft de zon zijn kastanjebruine haar een lichtere  kleur, rossig met een blonde glans. Iedere zomer pompt het ’s morgens de  banden van zijn bmx op en rijdt rondjes door de Residence, langs de stenen  tuinmuur van waarachter het zijn leeftijdsgenootjes begluurt die voetbal len op het gravelveld. Ze schreeuwen allerlei vieze woorden. Vieze woorden  die het kind zelf nog nooit gezegd heeft.  De Residence bestaat uit twee identieke gebouwen van drie verdie pingen. Ze zijn elkaars...
Translated from IT to NL by Lies Lavrijsen
Written in IT by Maurizio Amendola

De verschijning

Op een zondagochtend in augustus liep alles uit de hand, toen de eerste voorbijgangers, personeel van de bistro’s in de buurt, op het Place du Parvis Notre Dame het voorwerp ontdekten; het was net een enorme kogel, op de grond, de punt gericht op de kathedraal en de achterkant richting het hoofdbureau van de politie. Zo op het eerste gezicht leek het projectiel twintig meter lang, met een doorsnee van vijf meter. De barmannen en kelners kwamen nieuwsgierig dichterbij, liepen eromheen, haalden hun schouders op en vertrokken weer om hun restaurants te openen. Dat was om een uur of zeven. Rond a...
Translated from RO to NL by Charlotte van Rooden
Written in RO by Alexandru Potcoavă

De viltstift

Eerst zit Robert alleen op de bank, links van de vlek die Sven er een paar maanden geleden met een rode viltstift op heeft gemaakt. Hij vraagt me hoe het gaat, of de apotheken en de winkels open zijn, of ik alles heb wat ik nodig heb, of ik weet wat ik moet doen als er iets gebeurt. Het gaat goed, ze zijn open, ja dat heb ik ja, ik heb alles, er gaat niets gebeuren. Elke dag vraagt hij me hetzelfde, elke dag geef ik hem dezelfde antwoorden. Er valt hier na vijf uur ’s middags niets meer te beleven. Het hele punt van een lockdown is dat er niets gebeurt, wil ik eraan toevoegen, maar ik weet dat...
Translated from SR to NL by Pavle Trkulja
Written in SR by Jasna Dimitrijević

Vogels die de toekomst zingen

Hij lijkt een onmogelijke kruising tussen een uil, een vleermuis, een pinguïn en een wasbeer, en heeft een blauwe vacht, grote rode ogen, een gele snavel, geen handen maar twee kleine vleugels die bewegen als je hem aanzet. Gefeliciteerd met je verjaardag, zegt ze. Noa heeft geen spijt van haar aankoop, ook al was hij iets boven haar budget. Ze heeft haar zakgeld tien weken lang opzij moeten leggen om het geld bij elkaar te krijgen, maar nu ze ziet dat hij zo enthousiast is, is ze blij dat ze de bioscoop, het pretpark en zelfs het bowlen met haar vriendinnen op vrijdagen ervoor heeft opgegev...
Translated from ES to NL by Joep Harmsen
Written in ES by Alejandro Morellón Mariano

De trilogie van het verloren geslacht

Bij het huis van tante Nicoleta stond een grote groep mensen voor de deur die gekomen waren om ome Titi op zijn laatste reis te vergezellen, ome Titi die, hoewel hij wel een borrel lustte, een man was op wie je kon bouwen, een levensgenieter, tot verdriet van zijn vrouw, jongelui, je weet nooit wat God voor je in petto heeft, maar kijk nou toch hoe zijn vrouw hem heeft verzorgd, de hele dag hield ze een koud kompres op zijn voorhoofd, en ze sleepte hem mee naar alle mogelijke artsen, en kijk ook nu, met wat voor eerbetoon ze hem ten grave draagt, kijk naar die doodskist uit prachtig hout, ...
Translated from RO to NL by Charlotte van Rooden
Written in RO by Cristina Vremes